|
Fatsa Tarihçesi :
M.Ö. 400 yılında Fatsa ve
Çevresinde KOLHLAR, DRILLER, HALİPLER,
MOSSİNOİKLER ve TİBARENLER gibi Yunan asıllı
olmayan yerli kabileler yaşamaktadır. O döneme
ait önemli buluntuların Yapraklı Mevkisinde
Çıngırt Kaya ve çevresinde mevcut olduğu
tahmin edilmektedir. Fakat bu tahminlerin ilmi
bir dayanağı yoktur. Çıngırt Kaya'da yapılacak
bir yüzey ve arkeoloji araştırması, bu
dönemlere ait önemli bilgi ve belgelerin
çıkmasını sağlayacaktır .
M.Ö. 675 lerden itibaren
sırası ile KIMMERLER, PERSLER ( M.Ö. 547 ),
MAKEDONYALI İSKENDER ( M.Ö. 334 ) ve
komutanları ( M.Ö. 312 - 208 ) Fatsa ve
çevresine hakim olmuştur. Fatsa' da İlk Çağ
dönemlerinden en dikkat çekeni ise PONTUS
devridir. ( M.Ö. 280 - M.S. 263 ) Pont
hakimiyeti dönemi < Sıde > olarak anılan
yörenin daha da güçlenmesine neden olmuştur.
Bu devirle ilgili rivayetler de kayda
değerdir. Populer amaçlı eserlerde geçen bu
bilgilerin hangi kaynağa dayalı olarak
yazıldığı bilinmemektedir. PONT hakimiyeti ile
ilgili genelde şu bilgiler aktarılmaktadır :
< Fatsa' nın tarih
sahnesinde önemli bir yer alması miladi 1.
yüzyılda başlar. Mitrilat'ın ölümünden sonra
II. FARNAK ( M.Ö. 65-42 ) Roma'ya bağlı bir
krallık olan PONT Devleti'nin başına geçer. II.
FARNAK bu günkü Fatsa'nın bulunduğu yerde
hükümdarlığını sürdürürken , Roma 'nın iç
karışıklıklarından faydalanarak hem
istiklalini kazanmak hem de idaresini
genişletmek için çalışmış fakat başarılı
olamamıştır. II. FARNAK Fatsa'nın eski Hükümet
binasının bulunduğu sahada kızı FANİZAN adına
bir şato inşa ettirmiştir. Bu şatodan dolayı
buraya < FANIZAN > adı verilmiştir.
Sonraki yüzyıllarda FANİSE
, PHADSANE , PYTANE , FAÇA adları ile anılan
kasaba en son Fatsa adını almıştır. >>
PONT Devletinin sınırları
dahilinde Fatsa bulunmakla beraber,bazı
kaynaklarda geçen başkent olduğu iddiasının
bir dayanağı yoktur. Kasaba ŞARL TEKSİYE ' de
< Fatizan şatosu > vilayet salnamelerinde <
Vadisane > olarak adlandırılmaktadır. Popüler
kaynakların ifadelerine göre II. FARNAK tan
sonra bölgeye ayrı bir sülaleden gelen POLEMEN
hükümdarlık yapmıştır. M.S. 63 tarihinde Pont
devri, Roma tarafından ortadan kaldırılmış,
M.S. 395' te ise bu topraklar Roma'dan
Bizans'a devir olmuştur. M.S. 391 den itibaren
Anadolu'ya giren PEÇENEK ve KUMAN Türklerinin
akınları ve yerleşmeleri görülmektedir.
Türklerin Fatsa yöresine
kesin olarak yerleşmelerini Malazgirt ( 1071 )
sonrası Akınlar sağlamıştır. Danışmet Gazi'
nin beylerinden SEVLİ Bey, Ladik taraflarından
harekete geçerek az zamanda Samsun, Ünye,
Fatsa ve Giresun taraflarını elde edip
Trabzon' a kadar ilerlemeyi başarmıştır. Bu
olaylardan sonra yerleşen Oymaklar sayesinde
Türkleşme ve İslamlaşma süreci başlamıştır. Bu
Oymaklardan en önemlisi ÇEPNİ' lerdir.
Çepniler bu alt yapıyı sağladıktan sonra 1380
lerde Hacı Emir Oğulları adlı bir Türk
Beyliğinin hakimiyet dönemi başlamıştır. 1427
/ 28 de Yörgüç Paşa' nın Canik Seferi ile
Fatsa Osmanlı topraklarına bağlanmıştır. Hacı
Emir Oğulları dönemi Fatsa' da ki Türk
nüfusunun temelini oluşturmuştur.
13 ve 14 yüzyıllarda kıyı
kesiminde Ceneviz kolonilerinin etkileri
görülmektedir. Sahildeki tabya Cenevizliler
tarafından depo olarak kullanılmıştır.
Bu dönemde Fatsa
Karadeniz'in önemli ticaret merkezlerinden
biri olmuştur. Cenevizlilerin Karadeniz
hakimiyetleri Fatih döneminde sona erdiği için
Fatsa'dan da muhtemelen bu dönemlerde
ayrılmışlardır. Fatsa'da Türk hakimiyeti
dönemi 1380'lerde Hacı Emir Oğulları ile
Osmanlı Dönemi ise 1427 / 28 ' de başlamıştır.
Osmanlı Dönemi (1427-1922)
1) Fatsa'da İdari
Taksimatın Kuruluşu ve Gelişmesi :
Fatsa idari olarak Canik
Sancağına bağlıdır. Osmanlı kayıtlarında Fatsa
yöresinin adı "Satılmış - ı Mezid Bey" veya
"Nahiye-i Satılmış-ı Ferid Bey" dir. 15 yy
kayıtlarında Nahiye statüsündeki Satılmış, 16
. ve 17 . yy kayıtlarında kaza olarak
geçmektedir. Yörede 15 yy da tek bir kaza
varken 1642'de altı kaza ortaya çıkmıştır.
Tapu defterine göre kazaların adları şunlardır
: Satılmış, Cevizderesi, Çöreği, Meydan,
Sergis ve Keşdere. Katip Çelebi bunlara Fatsa
ve Vonayı' da eklemiştir.
Canik Sancağı, 15 ve 16 yy.
' da Eyaleti Rum'a ; 17 yy. ise Sivas
Eyaletine bağlıydı. Bu durum 1847 ' ye kadar
devam etmiştir. 18 yy. ' ın ikinci yarısından
itibaren Canik ve Trabzon'a aslen Fatsalı olan
Caniklizadeler hakim olmuştur. 1846 / 47
yönetsel bölümünde Trabzon Eyaletine bağlı bir
sancak olan Canik , 1872 - 77 ' de bağımsız
sancak olmuş,tekrar Trabzon ' a bağlandıktan
sonra 1908 ' de yeniden bağımsız sancak
olmuştur.1851 ' den 1856 ' ya kadar kaza
statüsünde olan Fatsa Kasabası 1869 ' dan 1872
'ye kadar Ünye Kazasına bağlı bir nahiyedir.
Kasaba 1878 ' de yeniden kaza yapılmıştır.
B.M.M. ' de 30 Kasım 1920 '
de başlayan Ordu ve Giresun sancaklarının
oluşumu hakkındaki kanun ile ilgili yapılan
görüşmeler sonunda 4 Aralık 1920 ' de Ordu ve
Giresun Sancakları kurulmuştur. Merkezi Ordu
olmak üzere Canik Sancağına bağlı Fatsa ve
Ünye kazalarının bağlanması ile Ordu Sancağı
kurulmuştur. Fatsa ve Ünye halkı bu karara
karşı çıkmış ve Ünye Sancağı 'nın kurulması
teklifinde bulunmuşlardır. Ancak bu teklif
reddedilmiştir. Böylelikle Fatsa 4 Aralık 1920
' de Ordu ' ya bağlı bir Kaza olmuştur.
Fatsa`nın
Turistik Yerleri
Doğal yer altı
kaynakları açısından şanslı olan ilçede, Ilıca
kasabasında şifalı su bulunmaktadır. Bu suyun
romatizma, bel ağrısı, böbrek rahatsızlığı
gibi hastalıklara iyi geldiği bilinmektedir.
Elmaköy'de birçok
hastalığa şifa olduğu bilinen Acısu
bulunmaktadır. Kız kulesi, çınar ve ulu
ağaçlar, Göreği manastırı, Cıngırt kaya ve
Gaga gölü ilçede görülmeye değer yerlerdir.
Gaga Gölü:
Fatsa
İlçesi’nin 10 km, güney doğusunda ve Örencik
köyünün sınırları içinde bulunan Gaga Gölü
15000 m2 lik bir yer kaplar. Etrafı ağaçlarla
kaplı olan bu gölün ortasında çok küçük bir
adacık vardır. Burada bir kilisenin varlığı
ileri sürülmekte ise de; bu husus söylentiden
ileri gitmemiştir. Motorlu araçlarla gölün
kenarına gidilebilir
Kız Kulesi:
Kız Kulesi İlçe’nin
güneydoğusunda, Kont Pelenon tarafından
yaptırılmıştır. Zamanında bir gözetleme yeri
olarak kullanılmıştır. Bu gün için bu önemini
yitirmiştir.
Manastır:
Dumlupınar Mahallesi’nde, şimdiki
cezaevinin bulunduğu yerdedir. Kont Polenon’un
burada muhteşem bir şato yaptırdığı ve bugün
için şatonun tümüyle yok olduğu, kalıntılarına
halk tarafından manastır adı verildiği
sanılmaktadır.
Göreği Manastırı:
İlçenin batısına 5 km. uzaklıkta ve Evkaf
köyünün sınırları içinde Pond Devleti zamanından
kalma kale, şato, kilise, manastır ve yapı
kalıntılarına rastlanmaktadır. Büyük bir şehrin
varlığını gösteren bu kalıntılar içinde bulunan
bir gümüş para üzerindeki yazıdan, zamanında
Hacı Şevda isminde bir Derebeyi’nin burada hüküm
sürdüğü ve adına para bastırdığı
anlaşılmaktadır.

Cıngırt Kaya Mezarları:
Fatsa’nın batısında ve 5 km. uzağındaki Görevi
deresindeki tepenin üzerinde, zamanında bir
kalenin kurulduğu, bugünkü kalıntılardan
anlaşılmaktadır. Kalenin üzerinden Elekçi
deresine 45 derecelik bir eğimle inen ve büyük
bir kayanın içinde tünel genişliğinde açılmış,
120 basamaklı bir oyuntu vardır. Dibi, asırlarca
atılan taşlarla dolan bu oyuntunun, tepedeki
kaleden Elekçi deresine inen gizli bir merdiven
olduğu sanılmaktadır.
Sarmaşık Kaplıcaları:
İlçeye 10 km. uzaklıkta, motorlu
taşıt aracıyla gitme olanağı olan ve sağlık
yönünden çok yararlı olduğu bugüne dek
yapılagelmekte olan uygulamalarla saptanan
Sarmaşık Kaplıcaları Özel İdare tarafından
işletilmekle birlikte modern bir tesisin
kurulmaması, barınma ve konaklama
olanaklarının güçlüğü karşısında gerçek
değerini bulmaktan uzak kalmıştır.
Yapılan çözümlemelerle; berrak,
renksiz, kokusuz ve hafif milki lezzetinde
olduğu anlaşılan 47 santigrat derece
sıcaklıkta suyun 1 lt.sinin bileşiminde 0.731
gr. Hamızı kibrit, 0.1755 gr. Klorür dö
sodyum, 0.253 gr. Kalsiyum humuzu, 0.005 gr.
Silis, 1.433 gr. Yeluse özünün bulunduğu
saptanmıştır. Dakikada 200 lt. akar.
Bolaman`daki Tarihi Konak:
Fatsa – Ordu Yolu üzerinde ilçeye
9 km. uzaklıktaki bu bina Bolaman`ın adeta
sembolü olmuştur. Her yıl yüzlerce fotoğrafı
çekilmekte turistik eşyalarda, hatta kibrit
kutularında bile fotoğrafları yer almaktadır.
Bu değerli eseri incelerken iki
ayrı zamanla, birbirine hiç benzemeyen iki
aynı tarihle karşılaşabiliriz. Birincisi,
miladi yılın belki de ilk yüz yıllarına kadar
gerilere giden tarihlerde yapılmış olan taş
duvarları, ikincisi ise Osmanlı mimarisinin
damgasını taşıyan ve daha dün denilebilecek
kadar yakın olan 18. yy`ın sonlarında
yapıldığı sanılan yukarıda sözünü ettiğimiz
taş duvarlar üzerindeki ahşap konaktır. Bu
konak, “Hazinedar” ailesinin Kale`ye ilk
yerleşmiş olan Büyük Ali Bey`in oğlu Mehmet
Bey tarafından yaptırıldığı sanılmaktadır.
Aşağı-Yukarı iki yüz yıla yakın bir geçmişi
vardır. Binanın altındaki taş duvarların yaşı
ise çok eskidir. Başlangıçta dört bir yanı
suyla çevrili bir ada üzerine o devrin
yaşayanlarınca korunmak için kale gibi
yaptırılan bu surların içinde bir de kilisesi
vardır.
Kültür Bakanlığı Eski Eserler ve
Müzeler Genel Müdürlüğü`nce, konak ve
duvarları tarihi değeri olduğu tesbit ve
tescil edilmiştir. Aynı Genel Müdürlük konak
için “Eski Türk mimarisinin tipik bir
örneğidir” der. En son olarak bu eser
“Karadeniz Teknik Üniversitesi” tarafından
restore edilmek üzere korunmaya alınmıştı
Fatsa da
Önemli Telefonlar
|
ACİL TELEFONLAR ve ÖZEL SERVİS
NUMARALARI
|
|
İTFAİYE ( YANGIN İHBAR )
|
110
|
|
|
SIHHİ İMDAT
|
112
|
|
|
POLİS İMDAT
|
155
|
|
|
ALO TRAFİK
|
154
|
|
|
JANDARMA İMDAT
|
156
|
|
|
ALO ZABITA
|
153
|
|
|
TELEFON ARIZA
|
121
|
|
|
ALO SAHİL GÜVENLİK
|
158
|
|
|
ELEKTRİK ARIZA
|
186
|
|
|
SU ARIZA
|
185
|
|
|
ORMAN YANGINI İHBAR
|
177
|
|
|
İŞ ve İŞÇİ BULMA KURUMU
|
180
|
|
|
BİLİNMEYEN NUMARALAR
|
118
|
|
|
|
|
|
|
KURUMLAR
|
TELEFON NO
|
FAKS NO
|
|
KAYMAKAMLIK
|
423 10 05
|
423 59 37
|
|
FATSA BELEDİYESİ
|
423 63 00
|
423 63 09
|
|
ADLİYE
|
423 29 33
|
|
|
EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ
|
423 49 90
|
|
|
BÖLGE TRAFİK
|
441 22 91
|
|
|
TRAFİK TESCİL ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ
|
423 49 94
|
|
|
DEVLET HASTANESİ
|
423 65 00
|
|
|
Devlet Hastanesi Belediye Semt
Polikliniği
|
423 26 53
|
|
|
ASKERLİK ŞUBESİ
|
423 10 47
|
|
|
JANDARMA (İlçe Jandarma Blk. Komt.)
|
423 10 11
|
|
|
NÜFUS MÜDÜRLÜĞÜ
|
423 14 74
|
|
|
MÜFTÜLÜK
|
423 17 94
|
|
|
MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
|
423 11 51
|
|
|
KÖY HİZMETLERİ İlçe Müdürlüğü
|
423 21 85
|
|
|
LİMAN BAŞKANLIĞI
|
423 11 69
|
|
|
1 NOLU SAĞLIK OCAĞI
|
423 12 54
|
|
|
2 NOLU SAĞLIK OCAĞI
|
423 15 81
|
|
|
VEREM SAVAŞ DİSPANSERİ
|
423 16 24
|
|
|
SOSYAL SİGORTALAR MÜDÜRLÜĞÜ
|
423 29 57
|
|
|
BAĞ – KUR
|
423 60 83
|
|
|
TAPU SİCİL MÜDÜRLÜĞÜ
|
423 31 26
|
|
|
TEDAŞ
|
423 50 36
|
|
|
TELEKOM
|
555 46 05
|
|
|
VERGİ DAİRESİ
|
423 17 57
|
|
|
KÜTÜPHANE
|
423 30 07
|
|
|
1 NOLU NOTER
|
423 16 45
|
|
|
2 NOLU NOTER
|
423 61 41
|
|
|
TİCARET ODASI
|
423 10 23
|
|
|
TİCARET BORSASI
|
423 53 55
|
|
|
ZİRAAT ODASI
|
423 23 24
|
|
|
ŞOFÖRLER ODASI
|
423 18 90
|
|
|
SOSYAL YARDIMLAŞMA VAKFI
|
423 16 34
|
|
|
İCRA MÜDÜRLÜĞÜ
|
423 30 05
|
|
|
BANKALAR
|
TELEFON NO
|
FAKS NO
|
|
AKBANK
|
423 15 12
|
|
|
HALK BANKASI
|
423 39 61
|
|
|
İŞ BANKASI
|
423 12 08
|
|
|
ZİRAAT BANKASI
|
423 10 61
|
|
|
VAKIFBANK
|
423 12 13
|
|
|
GARANTİ BANKASI
|
424 35 00
|
424 35 10
|
|
TEB Fatsa Şubesi
|
423 92 10
|
|
|
FATSA YEREL BASIN YAYIN KURULUŞLARI
|
TELEFON NO
|
FAKS NO
|
|
CANİK RADYO TV
|
423 98 22
|
|
|
RADYO MEGA
|
423 28 55
|
424 10 01
|
|
GÜNEŞ GAZETESİ
|
423 15 64
|
|
|
YENİ HABER GAZETESİ
|
423 45 00
|
|
|
PROVİZYON GAZETESİ
|
423 75 53
|
|
|
BELDE BELEDİYELER
|
TEL NO.
|
FAKS NO
|
|
BOLAMAN BELEDİYESİ
|
441 20 07
|
441 25 29
|
|
HATİPLİ BELEDİYESİ
|
447 31 35
|
447 31 35
|
|
ILICA BELEDİYESİ
|
443 50 02
|
443 50 23
|
|
YALIKÖY BELEDİYESİ
|
445 20 15
|
445 20 49
|
|
İSLAMDAĞ BELEDİYESİ
|
446 50 02
|
446 50 07
|
|
GEYİKÇELİ BELEDİYESİ
|
449 20 50
|
449 25 75
|
|
KÖSEBUCAĞI BELEDİYESİ
|
455 20 54
|
455 20 54
|
|
ASLANCAMİ BELEDİYESİ
|
453 20 89
|
453 20 89
|
|